Obowiązek zawiadomienia ubezpieczyciela o zdarzeniu

Niezależnie od tego czy zdarzeniem ubezpieczeniowym uruchamiającym odpowiedzialność ubezpieczyciela jest poślizgnięcie się na lodzie, kolizja drogowa czy poważna szkoda transportowa, czym prędzej należy poinformować o tym fakcie ubezpieczyciela, aby zmaksymalizować szanse na sprawną oraz rzetelną likwidację szkody.

A co na temat terminu zgłoszenia zdarzenia stanowią przepisy? Zgodnie z art. 819 §1 kodeksu cywilnego przedawnienie roszczeń z tytułu umowy ubezpieczenia następuje z upływem 3 lat. Należy jednak mieć na uwadze treść art. 818 §1 kodeksu cywilnego zgodnie z którym umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia (OWU) mogą przewidywać, że ubezpieczający ma obowiązek w określonym terminie powiadomić ubezpieczyciela o wypadku.

O ile najbardziej zalecanym przeze mnie byłoby zebranie obszernej dokumentacji powypadkowej i przygotowanie sobie opisu zdarzenia jeszcze w dniu wypadku, bądź do tygodnia od jego zaistnienia, o tyle najczęściej w sporych emocjach jest to zaniedbywane przez poszkodowanych, a zgłoszenia następują znacznie później. Niejako to rozumiem, gdyż „gaszenie pożaru” wydaje się w danym momencie być istotniejsze niż zabezpieczanie roszczenia na przyszłość.

W praktyce ubezpieczyciele co do zasady nie mają problemu z rozpoznaniem sprawy w późniejszym okresie i przeprowadzeniem pełnej likwidacji szkody, o ile data zgłoszenia mieści się w okresie przedawnienia, jednakże potrafią nastąpić trudności dowodowe, gdyż zgodnie z art. 6 kodeksu cywilnego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne – ubezpieczyciele ochoczo powołują się na ten przepis.

Moim zdaniem największe wyzwania w zakresie zebrania właściwej dokumentacji występują podczas poważnych szkód transportowych. Zdarza się, że trwa to miesiącami, a nawet czasami bywa całkowicie niemożliwe z uwagi na brak współpracy spedytora albo przewoźnika faktycznego. Dokumenty takie jak oświadczenie kierowcy o okolicznościach zdarzenia czy oświadczenie o przeniesieniu uprawnienia do wypłaty odszkodowania trudno jest wyegzekwować od opornych kontrahentów. Kontrast dla tych sytuacji stanowi chociażby przykład szkody na osobie, w której ubezpieczyciel wymaga dokumentacji medycznej z procesu leczenia lub rehabilitacji – w takim przypadku nie ma problemu z jej uzyskaniem, gdyż podmioty lecznicze mają prawny obowiązek wydania takiej dokumentacji pacjentowi na jego żądanie.

Wracając do samego zawiadomienia o zdarzeniu – kto powinien je zgłosić ubezpieczycielowi? W literaturze dominuje pogląd, że zawiadomienie nie musi pochodzić od ubezpieczającego ani od innej osoby uprawnionej do świadczenia ubezpieczeniowego¹. Może być to zatem w zasadzie ktokolwiek, nie tylko poszkodowany czy sprawca. Ma to swój przejaw w treści art. 818 §4 kodeksu cywilnego zgodnie z którym skutki braku zawiadomienia ubezpieczyciela o wypadku nie następują, jeżeli ubezpieczyciel w terminie wyznaczonym do zawiadomienia otrzymał wiadomość o okolicznościach, które należało podać do jego wiadomości – zatem w praktyce jeżeli ubezpieczyciel po prostu otrzyma informacje o zdarzeniu, uznaje to za jego zgłoszenie.

Na końcu warto sobie zadać ostatnie pytanie – a kiedy w ogóle spodziewać się odpowiedzi o wypłacie odszkodowania lub jego braku? Odpowiedź znaleźć można w art. 817§1 kodeksu cywilnego, który przewiduje, że ubezpieczyciel jest ustawowo obowiązany spełnić świadczenie w terminie 30 dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku.

Źródła:

¹ B. Kucharski, 5.5.3. Pojęcie zawiadomienia o wypadku [w:] Świadczenie ubezpieczyciela w umowie ubezpieczenia mienia, Warszawa 2019.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 z późn. zm.).